Brakujące ogniwo. Polski trotyl, Gaza i odpowiedzialność prawnomiędzynarodowa.
Polsko-Palestyńska Inicjatywa na rzecz Sprawiedliwości Kaktus, Stoner Polski, Akademia dla Palestyny oraz BDS Polska zapraszają na dyskusję o polskim trotylu i jego powiązaniach z ludobójstwem w Strefie Gazy.
Trotyl to materiał wybuchowy powszechnie stosowany do wypełniania bomb lotniczych i pocisków artyleryjskich. Jest wyjątkowo toksyczną, rakotwórczą substancją, a koszty minimalizowania negatywnych skutków jego produkcji dla środowiska i ludzi są ogromne.
Trotyl produkowany jest w fabryce państwowej spółki Nitro-Chem pod Bydgoszczą. Od wczesnych lat 2000-ych Polska regularnie wysyła trotyl do Stanów Zjednoczonych (sprzedając go poniżej cen rynkowych), gdzie w latach 80-tych produkcja została zawieszona m.in. ze względu na wymiar środowiskowy.
Według raportu opublikowanego w listopadzie 2025 „Brakujący składnik: polski trotyl”, znaczna część bomb i pocisków artyleryjskich trafia ze Stanów Zjednoczonych do Izraela, dla którego w szczególności bomby jednotonowe (Mk 84 i BLU-109) stały się podstawowym narzędziem przeprowadzenia ludobójstwa w Strefie Gazy. Tylko w ciągu pierwszych 11 miesięcy bombardowań izraelscy piloci mieli zrzucić 50 tysięcy bomb, pocisków i rakiet z powietrza na 2-milionową, mniejszą od Warszawy enklawę. Aż 2/3 stanowiły bomby jednotonowe. Tak masowych bombardowań, na dodatek przy użyciu tak masywnych bomb, świat nie widział od czasów amerykańskiej inwazji na Wietnam.
Strefa Gazy jest jednym z najgęściej zaludnionych miejsc na świecie i żadna z bomb z serii Mk 80 (nawet ta najmniejsza), ani też pociski artyleryjskie, nie powinny być tam używane, nie tylko ze względu na ich brak „precyzji”, ale też dlatego, że mają ogromne pole rażenia. Na obrażenia i śmierć narażone są osoby przebywające nawet setki metrów od miejsca wybuchu takiej bomby. To pogwałcenie fundamentalnych zasad prawa konfliktów zbrojnych: rozróżniania, proporcjonalności, konieczności wojskowej i humanitaryzmu.
Sprzedaż broni i towarów o znaczeniu strategicznym czy podwójnego (cywilnego i wojskowego) przeznaczenia podlega krajowym i międzynarodowym regulacjom. Do 2021 roku eksport trotylu z Unii Europejskiej wymagał specjalnego zezwolenia od rządu. W procesie wydawania zgody na eksport oceniano ryzyko, czy trotyl może zostać wykorzystany przez siły zbrojne podejrzewane o łamanie prawa międzynarodowego lub masowe naruszenia praw człowieka. W 2021r. Unia Europejska, a w ślad za nią Polska, skreśliły trotyl z listy produktów podwójnego zastosowania i od tej pory jego eksport nie podlega żadnej poważnej kontroli.
Dziś w Polsce, na świecie, a przede wszystkim w Strefie Gazy – ścierają się dwa porządki: ten oparty o prawo międzynarodowe i ten oparty o militaryzm i zasadę „rządzi najsilniejszy”. Polska wciąż stoi w rozkroku – w jednym miejscu sprzeciwiając się głośno, wspierając walkę Ukraińców i badając popełniane tam zbrodnie międzynarodowe; w drugim – zaprzeczając by do nich dochodziło, kryje prawnie, politycznie i dyplomatycznie Izrael i dostarcza mu narzędzi do popełniania ludobójstwa.
Podczas spotkania wyjaśnimy nie tylko najważniejsze ustalenia raportu „Brakujący składnik...”, ale opowiemy o skutkach tego procederu dla Strefy Gazy i dla Polski. Porozmawiamy też o tym, co my wszyscy możemy zrobić, żeby zmierzyć się ze współodpowiedzialnością polskiego rządu za ludobójstwo.
Wydarzenie towarzyszy nowemu numerowi Stonera Polskiego i otwiera międzynarodową kampanię Israeli Apartheid Week 2026.
🎫 Wstęp wolny
Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych prawami człowieka, polską polityką zagraniczną, prawem międzynarodowym i rzetelną debatą publiczną. Spotkanie prowadzone w języku polskim z możliwością tłumaczenia na język angielski.
⏰ Data: 20 marca 2026 (piątek), 18:00
📍 Miejsce: Pałac Potockich, Rynek Główny 20, Kraków
Organizatorx:
Stoner Polski – cyfrowy magazyn artystyczno-kulturalny. Psychodelia, dziwność, awangarda, aktywizm.
➡️ https://stonerpolski.pl/
Polsko-Palestyńska Inicjatywa na rzecz Sprawiedliwości Kaktus to niezależna, oddolna organizacja działająca na rzecz sprawiedliwości i odpowiedzialności za zbrodnie popełnione wobec Palestyńczyków, w szczególności osób ocalałych z ludobójstwa w Strefie Gazy. Łączy działania prawne, rzecznicze i edukacyjne, wspierając osoby ocalałe mieszkające w Polsce oraz nagłaśniając kwestie odpowiedzialności państwa i korporacji za współudział w zbrodniach międzynarodowych.
➡️ @inicjatywakaktus
Akademia dla Palestyny – ogólnopolski, oddolny ruch sprzeciwu wobec faszyzmu, skupiający osoby zaangażowane w walkę o wolność i sprawiedliwość dla Palestynek i Palestyńczyków. Łączą działania edukacyjne, bezpośredni opór i praktyki solidarnościowe, by budować świadome przestrzenie wsparcia dla palestyńskiego oporu w Polsce i na świecie.
➡️ https://adpkrk.pl/
BDS Polska – głównym celem ruchu jest zakończenie izraelskiej okupacji terytoriów palestyńskich, równouprawnienie Palestyńczyków mieszkających w Izraelu oraz umożliwienie powrotu uchodźców palestyńskich.
➡️ @bds.polska
#Kraków #PałacPotockich #Gaza #PolskiTrotyl #EmbargoTeraz #PrawaCzłowieka #IsraeliApartheidWeek #IAW2026 #FreePalestine